پری ایمپلنتیت چیست؟ علائم و درمان عفونت اطراف ایمپلنت

هر قرمزی یا تورم اطراف ایمپلنت به معنی پری ایمپلنتیت نیست. اگر التهاب فقط در بافت نرم اطراف ایمپلنت باشد و استخوان تحلیل نرفته باشد، معمولاً با موکوزیت اطراف ایمپلنت (Peri-implant mucositis) مواجه هستیم. تفاوت اصلی پری ایمپلنتیت با این وضعیت، درگیر شدن استخوان اطراف ایمپلنت است.

به همین دلیل، تشخیص پری ایمپلنتیت فقط بر اساس درد، قرمزی لثه یا ظاهر ایمپلنت امکان‌پذیر نیست و معمولاً به معاینه، اندازه‌گیری عمق لثه اطراف ایمپلنت و بررسی رادیوگرافی نیاز دارد.

ویژگی‌های پری ایمپلنتیت

بنابراین اگر اطراف ایمپلنت شما خونریزی یا التهاب دارد، لزوماً به این معنی نیست که ایمپلنت در حال از دست رفتن است؛ اما ادامه‌دار بودن این علائم باید بررسی شود تا مشخص شود التهاب فقط محدود به لثه است یا استخوان اطراف ایمپلنت نیز درگیر شده است.

علائم پری ایمپلنتیت چیست؟

پری ایمپلنتیت می‌تواند در مراحل مختلف علائم متفاوتی داشته باشد. برخی بیماران حتی در مراحل اولیه درد واضحی ندارند و بیماری هنگام معاینه دوره‌ای یا عکس دندان تشخیص داده می‌شود.

مهم‌ترین علائم هشداردهنده عبارت‌اند از:

• خونریزی لثه اطراف ایمپلنت
• قرمزی و التهاب مداوم لثه
• تورم اطراف ایمپلنت
• ترشح چرک از کنار ایمپلنت
• بوی بد دهان یا احساس طعم ناخوشایند
• عمیق‌تر شدن شیار لثه اطراف ایمپلنت
• عقب‌رفتگی لثه و نمایان شدن بخش بیشتری از ایمپلنت یا قطعات پروتزی
• تحلیل استخوان اطراف پایه ایمپلنت در رادیوگرافی
• احساس ناراحتی هنگام جویدن در بعضی بیماران
• کاهش ثبات ایمپلنت در مراحل پیشرفته

وجود خونریزی یا ترشح هنگام بررسی اطراف ایمپلنت و افزایش عمق پروب، در کنار تحلیل استخوان در رادیوگرافی، از معیارهای مهم تشخیص پری ایمپلنتیت هستند.

آیا پری ایمپلنتیت همیشه درد دارد؟

خیر. نبود درد به معنی سالم بودن بافت اطراف ایمپلنت نیست.

برخلاف برخی عفونت‌های حاد دندان، پری ایمپلنتیت ممکن است برای مدتی بدون درد قابل توجه پیشرفت کند. به همین دلیل خونریزی، التهاب یا تغییر وضعیت لثه اطراف ایمپلنت را نباید فقط به دلیل نداشتن درد نادیده گرفت.

در واقع، بررسی‌های دوره‌ای ایمپلنت اهمیت زیادی دارند؛ زیرا ممکن است تغییرات بافت و استخوان قبل از ایجاد علائم آزاردهنده تشخیص داده شوند.

تفاوت التهاب طبیعی بعد از ایمپلنت با پری ایمپلنتیت چیست؟

یکی از نگرانی‌های رایج بیماران این است که چند روز بعد از کاشت ایمپلنت، اطراف محل جراحی متورم یا حساس می‌شود و تصور می‌کنند ایمپلنت عفونت کرده است.

اما التهاب اولیه بعد از جراحی و پری ایمپلنتیت یکسان نیستند.

اگر به‌تازگی ایمپلنت انجام داده‌اید، راهنمای مراقبت‌های بعد از ایمپلنت می‌تواند درباره دوره طبیعی ترمیم و مراقبت‌های روزهای ابتدایی اطلاعات بیشتری در اختیار شما قرار دهد.

اما اگر پس از طی دوره ترمیم، خونریزی، چرک، التهاب مداوم یا تغییر وضعیت لثه مشاهده شود، باید علت آن بررسی شود.

تفاوت موکوزیت اطراف ایمپلنت و پری ایمپلنتیت

تفاوت اصلی موکوزیت اطراف ایمپلنت و پری ایمپلنتیت در درگیری استخوان اطراف ایمپلنت است.

در موکوزیت، التهاب به بافت نرم اطراف ایمپلنت محدود است و تحلیل استخوان فراتر از تغییرات طبیعی اولیه دیده نمی‌شود. در مقابل، در پری ایمپلنتیت علاوه بر التهاب، استخوان نگهدارنده اطراف ایمپلنت نیز دچار تحلیل می‌شود.

به همین دلیل، تشخیص و کنترل التهاب در مراحل اولیه اهمیت زیادی دارد.

علت پری ایمپلنتیت چیست؟

تجمع بیوفیلم میکروبی یا همان پلاک دندانی اطراف ایمپلنت یکی از عوامل اصلی ایجاد بیماری‌های التهابی اطراف ایمپلنت است. اگر محیط اطراف روکش و پایه ایمپلنت به‌خوبی تمیز نشود، التهاب می‌تواند ایجاد یا تشدید شود.

با این حال پری ایمپلنتیت معمولاً فقط نتیجه یک عامل نیست و شرایط مختلفی می‌توانند احتمال آن را افزایش دهند.

مهم‌ترین عوامل عبارت‌اند از:

بهداشت نامناسب اطراف ایمپلنت

ماندن پلاک در اطراف روکش و لثه می‌تواند باعث التهاب بافت اطراف ایمپلنت شود. طراحی پروتز نیز باید به شکلی باشد که بیمار بتواند اطراف آن را تمیز کند.

سابقه بیماری لثه

افرادی که سابقه پریودنتیت یا تحلیل استخوان ناشی از بیماری لثه دارند، در گروه پرریسک‌تری برای بیماری‌های اطراف ایمپلنت قرار می‌گیرند.

سیگار

مصرف دخانیات با افزایش خطر بیماری‌های اطراف ایمپلنت ارتباط دارد. علاوه بر اثر بر بافت لثه، سیگار می‌تواند پاسخ ایمنی و محیط میکروبی اطراف ایمپلنت را نیز تحت تأثیر قرار دهد.

دیابت کنترل‌نشده

دیابت، به‌خصوص در صورتی که قند خون به‌خوبی کنترل نشده باشد، یکی دیگر از عوامل مهم افزایش ریسک پری ایمپلنتیت محسوب می‌شود.

مراجعه نکردن برای کنترل‌های دوره‌ای

ایمپلنت بعد از قرارگیری نیاز به نگهداری دارد. معاینات دوره‌ای این امکان را ایجاد می‌کنند که التهاب یا تغییرات استخوانی در مراحل زودتر شناسایی شوند.

شرایط نامناسب پروتز یا موقعیت ایمپلنت

اگر شکل روکش یا پروتز دسترسی برای تمیز کردن اطراف ایمپلنت را بسیار دشوار کند، تجمع پلاک راحت‌تر اتفاق می‌افتد. برخی عوامل مرتبط با موقعیت قرارگیری ایمپلنت و شرایط بافت اطراف نیز می‌توانند در افزایش ریسک نقش داشته باشند.

پری ایمپلنتیت چگونه تشخیص داده می‌شود؟

تشخیص این بیماری تنها با نگاه کردن به روکش ایمپلنت امکان‌پذیر نیست.

دندانپزشک معمولاً چند شاخص را در کنار یکدیگر بررسی می‌کند:

1. وضعیت و رنگ لثه اطراف ایمپلنت
2. وجود خونریزی هنگام پروب کردن لثه
3. وجود یا عدم وجود ترشح چرکی
4. عمق شیار یا پاکت اطراف ایمپلنت
5. مقایسه عمق فعلی با معاینات قبلی
6. بررسی سطح استخوان در رادیوگرافی
7. ارزیابی ثبات ایمپلنت و وضعیت پروتز

طبق معیارهای مورد استفاده در طبقه‌بندی بیماری‌های اطراف ایمپلنت، وجود خونریزی یا ترشح، افزایش عمق پروب و تحلیل استخوان نسبت به وضعیت قبلی از یافته‌های اصلی تشخیصی پری ایمپلنتیت هستند.

اگر اطلاعات قبلی بیمار در دسترس نباشد، معیارهای بالینی و رادیوگرافی مشخصی برای کمک به تشخیص استفاده می‌شود؛ بنابراین صرف وجود یک علامت مانند خونریزی یا بوی بد برای تشخیص قطعی کافی نیست.

آیا بوی بد اطراف ایمپلنت نشانه عفونت است؟

بوی بد دهان یا احساس طعم ناخوشایند می‌تواند همراه با التهاب و تجمع پلاک اطراف ایمپلنت دیده شود، اما به‌تنهایی برای تشخیص پری ایمپلنتیت کافی نیست.

بوی بد ممکن است دلایل دیگری مانند بیماری لثه، تجمع مواد غذایی، مشکلات سایر دندان‌ها یا بهداشت نامناسب دهان داشته باشد.

اگر بوی بد همراه با خونریزی، چرک، تورم یا تغییر وضعیت لثه اطراف ایمپلنت باشد، بررسی تخصصی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.

بیشتر بخوانید: علائم عفونت دندان

درمان پری ایمپلنتیت چگونه انجام می‌شود؟

درمان برای همه بیماران یکسان نیست و بر اساس شدت التهاب و میزان تحلیل استخوان انتخاب می‌شود.

راهنمای بالینی EFP توصیه می‌کند درمان پری ایمپلنتیت ابتدا با یک مرحله غیرجراحی آغاز شود و سپس نتیجه درمان مجدداً ارزیابی شود. اگر التهاب و پاکت‌های عمیق باقی بمانند، ممکن است درمان جراحی لازم شود.

۱. کنترل پلاک و بهداشت اطراف ایمپلنت

اولین مرحله، کنترل عامل التهاب است. بیمار باید بتواند اطراف روکش و ایمپلنت را به‌طور مؤثر تمیز کند.

روش و ابزار مناسب تمیز کردن به نوع روکش، فاصله بین دندان‌ها و شرایط لثه بستگی دارد و بهتر است برای هر بیمار مشخص شود.

۲. پاکسازی حرفه‌ای اطراف ایمپلنت

درمان اولیه معمولاً شامل پاکسازی رسوبات و بیوفیلم از ناحیه اطراف ایمپلنت است.

راهنماهای درمانی، دبریدمان مکانیکی و کنترل عوامل نگهدارنده پلاک را از اجزای اصلی مرحله غیرجراحی می‌دانند.

۳. کنترل عوامل خطر

در کنار پاکسازی، باید عواملی مانند:

• سیگار
• دیابت کنترل‌نشده
• بیماری فعال لثه
• بهداشت ضعیف
• پروتزهایی که تمیز کردن آن‌ها دشوار است

نیز تا حد امکان کنترل شوند.

۴. ارزیابی مجدد

بعد از مرحله اولیه، وضعیت التهاب، خونریزی، ترشح و عمق پاکت مجدداً بررسی می‌شود.

اگر التهاب کنترل شده باشد، بیمار وارد برنامه نگهداری و بررسی دوره‌ای می‌شود.

۵. درمان جراحی در موارد لازم

اگر بیماری بعد از درمان اولیه همچنان فعال باشد یا تحلیل استخوان و پاکت‌های عمیق وجود داشته باشد، ممکن است درمان جراحی مطرح شود.

با توجه به شکل و میزان تحلیل استخوان، روش‌هایی مانند جراحی دسترسی برای پاکسازی بهتر یا در بعضی شرایط درمان‌های بازسازی‌کننده استخوان ممکن است بررسی شوند. انتخاب روش کاملاً به شرایط همان ایمپلنت بستگی دارد.

آیا ایمپلنت عفونی باید خارج شود؟

نه همیشه.

هدف اولیه درمان، در صورت امکان، حفظ ایمپلنت قابل نگهداری و کنترل بیماری اطراف آن است. راهنماهای درمانی نیز حفظ ایمپلنت و پروتز قابل قبول را به‌عنوان رویکرد اولیه توصیه می‌کنند.

خارج کردن ایمپلنت بیشتر در شرایطی مطرح می‌شود که امکان حفظ قابل پیش‌بینی آن وجود نداشته باشد؛ برای مثال تخریب بسیار شدید بافت نگهدارنده یا از بین رفتن ثبات خود پایه.

نکته مهم این است که لق شدن روکش با لق شدن خود پایه ایمپلنت یکی نیست. گاهی مشکل مربوط به پیچ، اباتمنت یا روکش است و می‌توان آن را ترمیم کرد. در چنین شرایطی ابتدا باید مشخص شود کدام بخش حرکت دارد. برای آشنایی بیشتر می‌توانید صفحه ترمیم ایمپلنت را نیز مشاهده کنید.

چه زمانی باید برای التهاب اطراف ایمپلنت مراجعه کرد؟

اگر یکی از موارد زیر را مشاهده می‌کنید، بهتر است بررسی را به تعویق نیندازید:

• خونریزی مکرر اطراف ایمپلنت
• خروج چرک
• تورم مداوم یا رو به افزایش
• عقب رفتن لثه اطراف ایمپلنت
• بوی بد یا طعم نامطبوع مداوم همراه با التهاب
• احساس تغییر در وضعیت ایمپلنت یا روکش
• درد جدید بعد از پایان دوره ترمیم
• مشاهده تغییر استخوان اطراف ایمپلنت در عکس
• لق شدن پایه ایمپلنت

به‌خصوص وجود ترشح چرکی، تحلیل استخوان یا حرکت خود پایه ایمپلنت نیازمند بررسی تخصصی است.

چگونه از پری ایمپلنتیت پیشگیری کنیم؟

ایمپلنت ممکن است سال‌ها در دهان عملکرد مناسبی داشته باشد، اما این به معنی بی‌نیاز بودن آن از مراقبت نیست.

برای کاهش احتمال بیماری‌های اطراف ایمپلنت:

• بهداشت روزانه اطراف ایمپلنت را جدی بگیرید.
• فضای بین روکش‌ها را با ابزار مناسب شرایط خود تمیز کنید.
• برای جرم و پلاک اطراف ایمپلنت کنترل حرفه‌ای داشته باشید.
• معاینات دوره‌ای را حتی در صورت نداشتن درد ادامه دهید.
• بیماری لثه در سایر نقاط دهان را درمان و کنترل کنید.
• مصرف دخانیات را قطع یا کاهش دهید.
• در صورت ابتلا به دیابت، کنترل قند خون را جدی بگیرید.
• اگر شکل پروتز امکان تمیز کردن مناسب را نمی‌دهد، آن را با دندانپزشک مطرح کنید.

پیگیری منظم یکی از بخش‌های مهم نگهداری ایمپلنت است. در یک گزارش اجماعی، فاصله حدود شش ماه یا کوتاه‌تر بر اساس سطح ریسک بیمار برای جلسات نگهداری پیشنهاد شده است.

جمع‌بندی؛ عفونت اطراف ایمپلنت را نادیده نگیرید

پری ایمپلنتیت یک التهاب اطراف ایمپلنت است که با تحلیل استخوان نگهدارنده پایه همراه می‌شود. خونریزی، التهاب، ترشح چرک و عمیق‌تر شدن پاکت اطراف ایمپلنت از علائم مهم هستند، اما تشخیص قطعی باید با معاینه و بررسی سطح استخوان انجام شود.

از طرف دیگر، هر التهاب اطراف ایمپلنت پری ایمپلنتیت نیست. اگر التهاب فقط در بافت نرم وجود داشته باشد و استخوان درگیر نشده باشد، ممکن است موکوزیت اطراف ایمپلنت مطرح باشد.

مهم‌ترین نکته، تشخیص زودهنگام است. التهاب اطراف ایمپلنت را نباید تا زمان ایجاد درد شدید یا لق شدن پایه نادیده گرفت.

اگر قصد انجام ایمپلنت دارید یا می‌خواهید هزینه روش‌ها و برندهای مختلف را مقایسه کنید، می‌توانید صفحه قیمت ایمپلنت دندان را مشاهده کنید.